Podział dinozaurów

Wszystkie znane dinozaury dzielą się na 2 duże grupy:
– Saurischia ( gadziomiednicze )
– Ornithischia ( ptasiomiednicze )
W pasie miedniczym większości Saurischia kości łonowe były skierowane ku przodowi, natomiast u Ornithischia ku tyłowi, równolegle do kości kulszowych. Niektóre dinozaury gadziomiednicze miały kości łonowe ułożone podobnie jak dinozaury ptasiomiednicze, jednakże były też między nimi inne, bardziej istotne różnice, takie jak wydłużone kręgi szyjne u dinozaurów gadziomiedniczych i występowanie bezzębnej kości przedzębowej z przodu żuchwy u dinozaurów ptasiomiedniczych.
Istniały 2 główne grupy dinozaurów gadziomiedniczych:
– drapieżne dwunożne Theropoda
– roślinożerne, głównie czteronożne Sauropodomorpha
Dinozaury ptasiomiednicze, wyłącznie roślinożerne, dzieliły się na 3 główne grupy:
– ptasionogie Ornithopoda
– zwykle opancerzone Thyreophora
– rogate oraz grubogłowe Marginocephalia
Niektóre małe wczesne dwunożne dinozaury ptasiomiednicze wydają się bardziej prymitowne niż inne.

Anatomia dinozaurów

Zachowane skamieniałości umożliwiają poznanie budowy szkieletu dinozaurów, zaś porównując ja z dziś żyjącymi krokodylami, ptakami i ssakami można wyciągnąć wnioski dotyczące mięśni i narządów wewnętrznych oraz funkcjonowaniu organizmu. Tak jak u współczesnych zwierząt szkielet dinozaurów stanowił rusztowanie dla mięśni poruszających ciało oraz zapewniał ochronę narządów wewnętrznych takich jak mózg, serce, płuca itp., a także szpiku kostnego wypełniającego jamy wewnętrzne kości. Różne grupy dinozaurów miały rozmaicie wyspecjalizowane kości. Np. ciężkie dinozaury miały grube, masywne kości kończyn, zaś kości kończyn lżejszych spośród tych zwierząt miały jamy wewnętrzne i cienkie ściany. Wielkie „okna” w czaszkach dużych teropodów i rozległe jamy w kręgach zauropodów zmniejszały ciężar szkieletu. Układ pokarmowy, zęby i pazury mięsożerców i roślinożerców różniły się stosownie do rodzaju pokarmu oraz sposobu ataku i obrony.

Dinozaury to stworzenia, które panowały na naszej planecie przez wiele milionów lat. Przez ten cas na drodze ewolucji rozwinęło się wiele gatunków tych gadów, przez co współcześni paleontolodzy mają problem z nazwami poszczególnych odmian.

Rodzaje dinozaurów

Dinozaury jak współczesne ssaki opanowały całą Ziemię. Występowały pod wodą, latały nad ziemią, pobierały pokarm z ziemii jak i zrywały gałęzie z samych szczytów drzew. Były wyłącznie mięsożerne jak i roślinożerne.

Bywały zwinne jak jaszczurki oraz powolne jak żółwie.
Posiadały uzbrojenie na ogonie, głowie oraz pancerz na tułowiu.

Poruszały się na dwóch łapach jak i bywały czteronożne. Przebywały samotnie, polując czy żerując na łąkach stadnie.

Nie każdy dinozaur posiadał zęby

Wielkie zęby tyranozaura budziły w każdym dinozaurze strach przed ich zagłębieniem w swoim ciele. Jednakże spora część prehistorycznych gadów nie posiadała zębów, a jedynie twardy pysk, który zdecydowanie wystarczył do rozdrabniania roślinności.

Budowa dinozaurów

Dinozaury są gadami. Ich wielkość była różna. Jedne były tak małe jak kury, inne natomiast dorównywały ogromnym wielorybom. Taka różnorodność pozwalała tym gadom znakomicie dopasować się do warunków ówcześnie panującym.

W czaszce znajdowały się podłużne kości lemieszowe ciągnące się od przodu pyska, aż do otworów przedoczodołowych.
Posiadały 3 kręgi krzyżowe, które łączyły miednicę z kręgosłupem. Panewka stawowa łączyła pas barkowy z główką kości ramiennej i skierowana była do tyłu. Na kości ramiennej mieścił się podłużny i niewysoki grzebień. Miał on za zadanie łączyć mięśnie stawu barkowego. Jednocześnie nie dopuszczał do zwichnięć uda.

Przeważnie każdy z dinozaurów miał po 3 palce, czwarty nie więcej jak 3 człony. Tylne kończyny umieszczone były w pozycji pionowej i pod tułowiem. Dzięki prostym nogom dinozaury sprawniej poruszały się. Na kość szkieletu tylnej kończyny składały się: kość strzałowa, wyrostek na kości strzałkowej i staw skokowy.
W kości udowej o dokładnie zarysowanej szyjce mieściła się okrągła główka o ustawieniu dośrodkowym. Główka wchodziła w panewkę kości biodrowej. Była ona otwarta i skierowana w dół.

Na kości udowej znajdował się czwarty krętacz, który przyczepiał mięśnie ciągnące się od uda do tyłu. Poniżej panewki stawu biodrowego zlokalizujemy staw kolanowy. Miał on za zadanie umożliwić dinozaurowi wychylanie się do przodu i do tyłu. Kość strzałkowa opatrzona była kostnym grzebieniem i była grubsza od kości piszczelowej. W dołku kości piszczelowej znajdował się wyrostek głównej kości stawu skokowego kości skokowej.
Staw skokowy służył jako zawias łączący kość skokową z kościami śródstopia. Dla równowagi zwykle środkowy palec był zawsze dłuższy od pozostałych.

Budowa miednicy allozaura

Np. allozaura: kość łonowa skierowana była do dołu i wychylała się ku przodowi. Posiadały szerokie spojenie łonowe. W pasie miednicznym występowały parzyste kości: kulszowe, łonowe i biodrowe.

Dinozaury – przegląd

• Theropoda – dwunożne drapieżne dinozaury o ptasiopodobnych nogach. Większość z nich była uzbrojona w zęby podobne do kłów i pazury na palcach zarówno przednich jak tylnych kończyn.
• Sauropodomorpha – przeważnie czteronożne roślinożerne dinozaury niektóre olbrzymie, o długiej szyi, krępym ciele i długim ogonie.
• Thyreophora – czworożne roślinożerne dinozaury, wśród których były wyposażone w kostne płyty stegozaury i pancerne anklylozaury o ciele osłoniętym pancerzem z kostnych guzów, kolców i tarcz.
• Ornithopoda – poruszające się zarówno dwu – jak i czworonożnie dinozaury o charakterystycznych kościach biodrowych, skostniałych ścięgnach usztywniających ogon i zębach przystosowanych do zgryzania roślin.
• Marginocephalia – roślinożerne dinozaury z grzebieniem lub listwą z tyłu czaszki; do tej grupy należały dinozaury grubogłowe i „papuziodziobe”.